Mikroskop teknolojisindeki yeni bir gelişme, bilim insanlarının canlı hücrelerin içinde gerçekleşen olayları çok daha ayrıntılı biçimde incelemesinin önünü açıyor. Stanford Üniversitesi tarafından geliştirilen Interferometric Image Scanning Microscopy (iISM) adlı sistem, canlı hücrelerde yaklaşık 120 nanometrelik çözünürlüğe ulaşabiliyor. Araştırmacılara göre bu değer, floresan etiket kullanılmadan elde edilen en yüksek çözünürlük seviyelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Hücreler uzun süre canlı olarak izlenebiliyor
Geleneksel yöntemlerde hücre içerisindeki belirli yapıların görülebilmesi için çoğu zaman floresan maddeler kullanılıyor. Ancak bu maddeler zamanla parlaklığını kaybedebiliyor ve aynı anda görüntülenebilecek yapıların sayısını sınırlayabiliyor. Bazı durumlarda kullanılan işaretleyicilerin incelenen hücresel yapıların davranışını etkileme ihtimali de bulunuyor.
iISM ise hücre içerisine ek bir floresan işaretleyici yerleştirmeden çalışıyor. Sistem, lazer ışığının hücre içerisindeki çok küçük yapılardan saçılmasını algılıyor ve farklı açılardan elde edilen çok sayıda görüntüyü bir araya getirerek daha keskin ve yüksek kontrastlı sonuçlar oluşturuyor. Üstelik benzer yüksek kontrastlı yöntemlere kıyasla daha düşük ışık gücü kullanması, canlı hücrelerde ışığın oluşturabileceği hasar riskini de azaltıyor.
Bu sayede endoplazmik retikulum gibi hücresel yapıların şekil değiştirmesi, hücre içinde hareket eden kesecikler ve farklı organeller arasındaki etkileşimler gerçek zamanlı olarak takip edilebiliyor.
Kanser ilaçlarından sıtmaya kadar kullanılabilir
Stanford ekibi yeni mikroskobu farklı araştırmalarda kullanmaya başladı. Çalışmalardan birinde kanser ilaçlarının hücreler tarafından nasıl alındığı, diğerinde ise bitki hücreleri ile mantar ve bakteriler arasındaki etkileşimler inceleniyor. Planlanan başka bir araştırmada da kırmızı kan hücrelerinin sıtma enfeksiyonuyla karşılaştığında nasıl şekil değiştirdiğinin gözlemlenmesi hedefleniyor.
Araştırmacılar iISM'nin mevcut floresan mikroskoplarının tamamen yerini almasını beklemiyor. Bunun yerine iki teknolojinin birlikte kullanılması planlanıyor. Floresan görüntüleme belirli moleküllerin tespitinde güçlü sonuçlar verirken iISM, hücrenin genel yapısını ve içerisindeki hareketleri uzun süre boyunca doğal hâline daha yakın şekilde görüntüleyebiliyor.
Teknolojinin yaygınlaşması halinde hücre biyolojisinden ilaç geliştirmeye, enfeksiyon hastalıklarından bitki bilimlerine kadar birçok alanda daha önce takip edilmesi zor olan süreçlerin doğrudan gözlemlenebilmesi mümkün olabilir.
Yorumlar (0)