NASA'nın emektar uzay teleskobu Neil Gehrels Swift'in yörüngesini yükseltmek amacıyla uzaya fırlatılan Katalyst Space şirketine ait kurtarma robotu LINK, uzayda kontrolden çıkarak kendi etrafında dönmeye başladı. İlk kez özel bir şirketle uzay teleskobunun ömrünü uzatmak için anlaşan NASA, projenin en kritik aşamasında büyük bir krizle karşı karşıya kaldı.
Yörünge kurtarma görevi nasıl felakete dönüştü?
2004 yılında uzaya gönderilen ve gama ışını patlamaları gibi evrendeki ani uzay olaylarını inceleyen Swift Teleskobu, Dünya'nın çekim gücü nedeniyle yavaş yavaş atmosfere doğru çekiliyordu. Teleskobun bilimsel operasyonlarına devam edebilmesi için daha yüksek bir yörüngeye itilmesi gerekiyordu. Bu amaçla 3 Temmuz'da Northrop Grumman Pegasus roketiyle fırlatılan LINK uzay aracı, teleskoba kenetlenerek onu güvenli bir yüksekliğe taşıyacaktı.
Ancak geçtiğimiz hafta sonu uçuş kontrolörleri robotun yönelim kontrolünü kaybettiğini duyurdu. NASA tarafından yapılan açıklamada, uzay aracının yönünü sabitleyen üç reaksiyon tekerleğinden ikisinin arızalandığı ve itici motor sistemlerinde de ciddi sorunlar yaşandığı belirtildi. Kendi etrafında kontrolden çıkmış şekilde dönen aracın anteni Dünya'dan uzaklaştığı için iletişim kurmak ve komut göndermek de oldukça zorlaştı.
Zamana karşı yarış ve teknik arızalar
Katalyst Space mühendisleri, LINK aracını yeniden kontrol altına alabilmek için ikincil itici motor sistemlerini devreye soktu. Şirket, uzay aracının dönme hızını yavaşlatmak için ateşleme serilerine başladıklarını ve ilk olumlu etkileri görmeye başladıklarını ifade etti. Ancak Swift teleskobunun yörüngeden düşmesini engellemek için zaman giderek daralıyor.
Görevin baş mühendisi Kieran Wilson, uzay aracının Swift'in acil ihtiyacı nedeniyle çok hızlı bir geliştirme sürecinden geçtiğini ve bu tür karmaşık görevlerin her zaman yüksek risk taşıdığını belirtti. Çok daha uzun geliştirme süreçlerine ve büyük bütçelere sahip birçok uzay aracının bile basit nedenlerle başarısız olabildiğine dikkat çekildi.
Özel sektör ve NASA iş birliğinde ilk büyük test
Bu operasyon, NASA'nın aktif bir gözlemevini kurtarmak ve yörüngesini yükseltmek için özel bir uzay şirketiyle yaptığı ilk anlaşma olması açısından tarihi bir önem taşıyor. Katalyst Space, bu kritik görev için geçtiğimiz Haziran ayında 12 milyon dolarlık bir yatırım toplamış ve ABD ordusundan da destek almıştı. Yaşanan bu son teknik kriz, özel sektörün uzay aracı bakım, onarım ve kurtarma operasyonlarındaki geleceği açısından da belirleyici bir sınav niteliği taşıyor.
Yorumlar (0)